Onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam presenteerden op 18 augustus een algoritme dat risicovol gokgedrag herkent nog voordat het uit de hand loopt. Geen commerciële black box, maar een gratis, open source model, gebouwd op de daadwerkelijke inzetgegevens van dertien Nederlandse online casino's over twee volle jaren. Voor een markt waarin toezicht vaak achter de feiten aanloopt, is dat best bijzonder.
Wat het algoritme precies meet
Het model is ontwikkeld door promovendus Charles de Leau, samen met hoogleraren Reinout Wiers en Johan Bollen, en betaald uit het Verslavingspreventiefonds van de Kansspelautoriteit. In plaats van te vragen hoeveel iemand zegt te gokken, kijkt het naar wat spelers echt doen: hoeveel ze inzetten, hoe vaak, op welke tijdstippen, en hoe ze reageren op verlies- en winreeksen. Nachtelijke speelsessies die dagen achter elkaar terugkomen, of steeds hogere inzetten na een verliesreeks, wegen zwaarder mee in de risicoscore die eruit rolt.
De trainingsdata is uniek. De Leau kreeg toegang tot alle inzetten van alle spelers bij dertien vergunde aanbieders tussen 30 juli 2023 en 30 juli 2025, via een wettelijke regeling die casino's verplicht hun data beschikbaar te stellen voor onafhankelijk onderzoek. Hij is de eerste die daar ooit gebruik van heeft gemaakt. Wil je zelf checken of een aanbieder wel netjes onder die regels valt? Lees hier hoe je dat controleert.
Zelfuitsluiting als signaal, niet als voorspelling
Het model voorspelt niet rechtstreeks of iemand verslaafd raakt. Het berekent hoe waarschijnlijk het is dat een speler zich de maand erna vrijwillig tijdelijk of voorgoed uitsluit van gokken, en gebruikt die zelfuitsluiting als indicator voor risicovol gedrag. Dat klinkt logisch, maar Björn Fuchs van brancheorganisatie VNLOK plaatst een kanttekening die het waard is om te onthouden: niet iedere speler die risicovol gokt, sluit zichzelf ook daadwerkelijk uit. Wie de grip kwijt is, stapt lang niet altijd zelf naar de noodrem.
Dat is precies waarom instellen wat je verliezen mag zijn zo belangrijk blijft, ongeacht wat een algoritme daarover zegt. Zo stel je zelf een win- en verlieslimiet in voordat je gaat spelen, in plaats van achteraf te hopen dat een systeem het wel signaleert.
Waarom dit onderzoek er nu komt
Sinds de legalisering van online gokken in Nederland is de markt hard gegroeid. Via apps, livestreams en social media is een casino altijd op zak, en dat heeft een keerzijde. Cijfers van de Franse toezichthouder laten zien dat ruim 60 procent van de omzet bij online casino's afkomstig is van een relatief kleine groep excessieve spelers. Dat is precies de groep die de Kansspelautoriteit met dit model beter in beeld wil krijgen, en het verklaart ook waarom er de afgelopen maanden meer aandacht kwam voor zelfbeheersing tijdens het spelen.
Het model is bovendien geïnspireerd op werk van de Spaanse toezichthouder DGOJ, die al langer met vergelijkbare risicoscores werkt. Nieuw voor Nederland is vooral de open source aanpak: waar commerciële risicotools van casino-aanbieders zelf een gesloten systeem blijven, kan iedereen dit model inzien, natrekken en verbeteren. Volgens onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam geeft dat toezichthouders eindelijk een onafhankelijk instrument om te beoordelen of gokbedrijven hun zorgplicht wel nakomen.
Hoe groot die markt inmiddels is, blijkt uit recent onderzoek van het WODC. Nederland telt sinds januari 2026 dertig vergunde online casino's, en zeven op de tien spelers geven aan uitsluitend bij legale aanbieders te spelen. Toch weet ruim een kwart van de spelers niet zeker of de site waar ze op zitten wel een vergunning heeft, een percentage dat onder vrouwen zelfs oploopt tot veertig procent. Precies die onduidelijkheid maakt een onafhankelijk risicomodel waardevol: het kijkt naar gedrag, niet naar welke aanbieder iemand toevallig koos.
Wat de Kansspelautoriteit ermee gaat doen
De Kansspelautoriteit noemt het model een aanvulling op haar Toezichtagenda 2026, waarin zorgplicht en bescherming van jongvolwassenen al centrale thema's waren. In de praktijk betekent dit dat vergunninghouders straks scherper worden aangesproken als hun eigen interventiesystemen risicospelers te laat of helemaal niet signaleren. Bet365 kreeg dit jaar al een bindende aanwijzing omdat het onvoldoende ingreep bij spelers die de financiële gevolgen van hun gokgedrag niet meer konden dragen. Een onafhankelijk model zoals dat van de UvA maakt het lastiger voor aanbieders om zulke signalen te missen of te bagatelliseren.
Voor legale casino's is dit dus geen vrijblijvend onderzoeksproject. Zodra toezichthouders zelf kunnen berekenen wie er risicovol speelt, ligt de bewijslast anders: niet meer "we wisten het niet", maar "waarom greep u niet in terwijl het signaal er al was".
Dit merk je er zelf van als speler
Verwacht niet dat je morgen een pop-up krijgt met je persoonlijke risicoscore, zo werkt dit model niet. Het draait vooral achter de schermen, bij toezichthouders en onderzoekers. Maar de patronen die het blootlegt, kun je zelf ook herkennen: steeds later gaan spelen, hogere inzetten na verlies, of het gevoel dat je "het er nog even uit moet halen". Dat zijn precies de signalen waar het algoritme op let, en ze zijn net zo bruikbaar als eigen stopregel. Stel een limiet in voordat je inlogt, niet nadat het al misging, en gebruik Cruks als je merkt dat je dat zelf niet meer voor elkaar krijgt.